Thử nghiệm từ thực tiễn để hoàn thiện mô hình
Theo định hướng của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, mô hình chuyển đổi số cấp xã được xây dựng trên 04 lớp kiến trúc, gồm: hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng và nghiệp vụ; kênh tương tác và đo lường hiệu quả. Hai thành phần xuyên suốt là vận hành - quản trị và nguồn lực - nhân lực.
Việc thử nghiệm IOC tại cấp xã sẽ giúp đánh giá khả năng vận hành đồng bộ các thành phần này trong điều kiện thực tế; từ đó xác định rõ hơn những yêu cầu về hạ tầng, dữ liệu, ứng dụng, quy trình nghiệp vụ, phương thức khai thác và các điều kiện bảo đảm vận hành. Kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở thực tiễn để hoàn thiện mô hình chuyển đổi số cấp xã phù hợp với đặc điểm của Lâm Đồng, thống nhất về kiến trúc, dữ liệu và phương thức vận hành, đồng thời có khả năng kết nối, liên thông trên phạm vi toàn tỉnh.
Một nguyên tắc quan trọng được Sở Khoa học và Công nghệ đặt ra là IOC cấp xã không phát triển thành những hệ thống riêng lẻ. Theo định hướng, IOC tỉnh được triển khai theo mô hình tập trung; các xã là đơn vị khai thác, sử dụng và được phân quyền truy cập các chức năng, dữ liệu phù hợp với phạm vi quản lý. Qua đó, dữ liệu và nền tảng được quản lý thống nhất, hạn chế tình trạng đầu tư trùng lặp, phân tán và thiếu khả năng kết nối.
Lấy hiệu quả quản lý, điều hành làm thước đo
Thử nghiệm không chỉ nhằm kiểm tra khả năng vận hành về mặt kỹ thuật mà quan trọng hơn là đánh giá hiệu quả thực chất của IOC đối với công tác chỉ đạo, điều hành tại cơ sở.
Thông qua hệ thống, lãnh đạo UBND cấp xã có thể được cung cấp các bảng điều hành và thông tin tổng hợp theo phạm vi được phân quyền, tập trung vào những nhóm thông tin cần thiết để theo dõi tình hình kinh tế - xã hội, phục vụ chỉ đạo và điều hành. Các chỉ số đo lường hiệu quả (KPIs) cũng sẽ được xác định, thử nghiệm và đánh giá phù hợp với đặc thù cấp xã.
Đáng chú ý, việc thử nghiệm còn hướng đến đánh giá mức độ thuận tiện, phản hồi và sự hài lòng của cán bộ, công chức và người dân đối với các nội dung, tiện ích được cung cấp. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc đưa công nghệ vào vận hành mà thực sự tạo ra giá trị cho hoạt động quản lý và phục vụ người dân.
Ảnh minh họa
Kết nối dữ liệu, hình thành nền tảng quản lý thống nhất
Một trong những nội dung trọng tâm của đợt thử nghiệm là kết nối, tích hợp và khai thác dữ liệu. Sở Khoa học và Công nghệ dự kiến lựa chọn các nhóm dữ liệu thiết yếu tại cấp xã để kiểm tra khả năng kết nối, đồng bộ và khai thác trên IOC tỉnh, ưu tiên những dữ liệu đã được hình thành và quản lý trên các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu dùng chung và hệ thống chuyên ngành.
Các nhóm dữ liệu có thể bao gồm kinh tế - xã hội, dân cư, đất đai, xây dựng, môi trường, sản xuất nông nghiệp, phản ánh hiện trường và những dữ liệu phù hợp với đặc thù từng địa bàn. Việc kết nối này không chỉ giúp tăng khả năng khai thác dữ liệu mà còn từng bước hình thành phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, hỗ trợ lãnh đạo có thông tin trực quan, kịp thời hơn trong quá trình ra quyết định.
Cùng với đó, mô hình phân quyền khai thác cũng được thử nghiệm để bảo đảm lãnh đạo, cán bộ, công chức cấp xã có thể tiếp cận đúng những chức năng và dữ liệu cần thiết theo vị trí, nhiệm vụ và phạm vi quản lý, trong khi dữ liệu và nền tảng IOC vẫn được quản lý, vận hành tập trung ở cấp tỉnh.
Thử nghiệm tại 06 địa bàn đại diện
Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất triển khai thử nghiệm tại 06 đơn vị cấp xã, gồm: phường Xuân Hương - Đà Lạt, phường Phan Thiết, phường Nam Gia Nghĩa, xã Đức Trọng, xã Di Linh và đặc khu Phú Quý.
Đây là những địa bàn đã được bàn giao, tiếp nhận và quản lý hệ thống IOC cấp huyện sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và kết thúc hoạt động của cấp huyện, trừ đặc khu. Việc lựa chọn các địa bàn này nhằm tận dụng hạ tầng, thiết bị và kinh nghiệm vận hành IOC hiện có, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thử nghiệm và đánh giá. Thời gian dự kiến thực hiện từ tháng 9 đến hết tháng 12/2026.
Sau thời gian thử nghiệm, các kết quả sẽ được tổng hợp, đánh giá để xác định những nội dung phù hợp cũng như những vấn đề cần điều chỉnh về kiến trúc, dữ liệu, kết nối, ứng dụng, phân quyền và phương thức khai thác. Đây sẽ là cơ sở thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện Mô hình chuyển đổi số cấp xã và Khung kiến trúc số của tỉnh, phục vụ triển khai IOC tỉnh theo mô hình tập trung và phân quyền khai thác cho các xã.
Từ thử nghiệm đến nhân rộng
Với cách tiếp cận thử nghiệm, đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng, Sở Khoa học và Công nghệ hướng tới bảo đảm việc triển khai IOC thực sự phù hợp với nhu cầu quản lý ở cơ sở, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp hoặc lãng phí ngân sách.
Quan trọng hơn, quá trình này sẽ góp phần hình thành một phương thức quản lý mới, trong đó dữ liệu được kết nối và chia sẻ thống nhất, công nghệ hỗ trợ ra quyết định, còn hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp là mục tiêu cuối cùng.
Việc thử nghiệm IOC cấp xã vì vậy không chỉ là một bước triển khai công nghệ mà còn là bước cụ thể hóa định hướng chuyển đổi số của tỉnh Lâm Đồng, tạo nền tảng để xây dựng chính quyền số đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Trên cơ sở kết quả thực tiễn, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương rà soát yêu cầu về kiến trúc, dữ liệu, kết nối, chia sẻ và phân quyền, tổng hợp kết quả báo cáo UBND tỉnh và tham mưu hoàn thiện mô hình trong giai đoạn tiếp theo.
Theo skhcn.lamdong.gov.vn